Limburgs Museum koopt Breitners portret van de Limburgse schrijver Frans Erens
Het Limburgs Museum in Venlo is sinds kort de trotse eigenaar van ‘Portret van de schrijver Frans Erens’, een klein olieverfschilderij van de hand van George Hendrik Breitner. Het werk uit 1887 verbindt twee prominente figuren uit de Nederlandse kunst- en literatuurgeschiedenis. Bewonderaars moeten nog even geduld hebben: het werk is te zien in de nieuwe collectiepresentatie die in 2027 opent.
Voor het Limburgs Museum ligt de betekenis van het werk zowel in de geportretteerde als in de maker ervan, vertelt Rebecca Henzel, manager collecties van het Limburgs Museum. “Het schilderij van Breitner toont de Limburgse schrijver Frans Erens, een sleutelfiguur in de Nederlandse literatuur. Dat juist Breitner hem schilderde, maakt het werk bijzonder. De indringende, intrigerende blik van Erens laat bovendien goed zien wat Breitner zo’n sterke portretschilder maakt”
“Waar tijdgenoten zijn werk vaak ruw of onaf vonden, ligt de kwaliteit van Breitners portretten juist in hun energie en eerlijkheid. Breitner schilderde geen gepolijste salonportretten. Zijn losse penseelvoering legt nadruk op sfeer en het karakter van de geportretteerde en vertoont daarmee een sterke invloed van het realisme.”
Frans Erens, geboren in Schaesberg, behoort tot de ‘Tachtigers’, een vernieuwende literaire beweging in Nederland van ongeveer 1880 tot 1894. De Tachtigers, voornamelijk afkomstig uit Amsterdam en omgeving, schreven over alledaagse situaties, zoals arbeiders en armoede.
Limburgs perspectief
Erens bracht daarin het Limburgse perspectief aan en groeide zo uit tot een belangrijke stem in het verhaal en de taal van Limburg. Zo geldt zijn boek ‘Vervlogen jaren’ als het eerste in de moderne Nederlandse literatuur waarin Zuid-Limburg een rol speelt. Ook in het tijdschrift ‘De Nieuwe Gids’ publiceerde hij verhalen over Limburg en de ‘Limburgse situatie’. Zoals het verhaal ‘Berbke’, een sociaal bewogen vertelling over een uitgesloten armeluiskind dat alles probeert om rond te komen. Henzel: “Later zou Erens vanuit diezelfde blik ook beschouwingen schrijven op de Nederlandse geschiedenis en literatuur.”
Daarnaast staat Erens bekend om zijn introductie van Franse schrijvers als Émile Zola en Joris-Karl Huysmans bij de Tachtigers, na een verblijf in Parijs. Het portret dat George Hendrik Breitner van hem schildert, dateert uit 1887. Het werk behoort daarmee tot de periode waarin zowel Breitner als Erens doorbreken. Een jaar eerder was Breitner de eerste nog levende kunstenaar van wie het Rijksmuseum werk in de collectie opnam.
Moderne tijd
Breitner wordt als innovatief gezien, mede doordat hij de fotografische methode verwerkt in zijn eigen schilderijen: het schilderij wekt, in kleur en houding, bijna de indruk zelf een foto te zijn. Breitner is zelf een begenadigd fotograaf. Hij is vooral bekend geworden met zijn verbeelding van het leven in Amsterdam. Hier, in de stad die krioelt van de bedrijvigheid en waar de moderne tijd zijn stempel drukt, schildert Breitner zijn beroemdste werken.
‘Portret van de schrijver Frans Erens’ van George Hendrik Breitner is te zien in de nieuwe collectiepresentatie, die in 2027 in het Limburgs Museum in Venlo opent.
