Middeleeuwen

Meer leren en ontdekken over de middeleeuwen? Op deze pagina verzamelen we allerlei doe- en denkactiviteiten over dit thema.

Kruiswoordpuzzel
Weet jij de juiste woorden bij de beschrijvingen te vinden en de kruiswoordpuzzel op te lossen? Deze puzzel bevat allerlei woorden die te maken hebben met de middeleeuwen. Download hem hier!

Naar de wc in een middeleeuws kasteel?
Nicola, museumdocent van het museum, vertelt je graag over een middeleeuws kasteel met een wel heel bijzondere wc!

Kleuren maar!
Op deze kleurplaat zie je een groot kasteel en een ridder die voorbij raast op zijn paard. De ridder heeft een lans in zijn hand. Dat is een lange stok, een soort van speer, met een scherpe metalen punt aan het uiteinde. Ridders gebruikten een lans om de vijand van het paard te stoten.

En heb je dan nog niet genoeg van het kleuren? Dan heb je geluk, want we hebben nog veel meer kleurplaten in het thema middeleeuwen! Wat denk je bijvoorbeeld van deze kasteelpoort, een middeleeuws hemelbed of dit haardvuur? Je kunt ook een aantal middeleeuwse personen (deel 1 en deel 2) inkleuren. Tip: knip de figuren uit en plak ze in je zelfgeknutselde kasteel!

Wat is een blijde?
Het woordje blijde zegt je misschien niets, maar een katapult waarschijnlijk wel! In het middeleeuwse Latijn was een katapult een blida en dat verandere weer in blijde. Het is een groot wapen waarmee voorwerpen naar vijanden of over de kasteelmuren geslingerd konden worden.

Zo werden er bijvoorbeeld stenen of kogels mee weggeslingerd, maar dat was niet het enige. Met takkenbossen die in brand stonden, kon je een vuur veroorzaken bij je tegenstander. Als je een rottend dood beest over de kasteelmuur of in het water liet vallen, dan konden mensen daar ziek van worden. En wat denk je dat er gebeurde als je een bijenvolk met korf en al wegschoot? Precies. De korf valt kapot tussen de vijand en de boze bijen prikken iedereen die in de buurt is! 

Zelf een blijde of katapult knutselen? Bekijk via deze link hoe je dat met eenvoudige materialen thuis kunt doen. Succes!

Ontwerp je eigen wapenschild
Belangrijke families hadden in de middeleeuwen een eigen wapenschild. Dat is een schild met een tekening erop, die voor een bepaalde familie staat. Wanneer er gevochten werd, kon je aan de hand van het wapenschild dat een ridder bij zich had om zich te beschermen, ook meteen herkennen wie er achter het harnas zat. Handig!

Hoe zou het wapenschild van jouw familie eruit zien? Ontwerp op dit wapenschild een tekening die voor jouw familie staat en waardoor andere ridders jou zouden herkennen!

Groene eieren?!
In de middeleeuwen bestond het ontbijt eigenlijk niet. Je at in de middag een stevige maaltijd en dan nog een beetje in de avond. Brood of pap was voor de meeste mensen het belangrijkste voedsel. Daarnaast waren er groenten, eieren, vis en als je genoeg geld had af en toe een stukje varken of kip. Hier werd dan een soep of stoofpot van gemaakt. Die waren boven een houtvuur het makkelijkst te maken. Er bestonden nog geen fornuizen!

Alles wat per schip van ver kwam, was erg duur en alleen voor de rijke mensen. Specerijen zoals kaneel, suiker en peper waren niet voor de 'gewone' mensen. Maar in Nederland hadden we toen wel al kruiden. We hadden bijvoorbeeld salie, rozemarijn, munt en peterselie. En dat is natuurlijk ook lekker!

Via deze link vind je een middeleeuws recept voor groene eieren, de kleur van de lente! (Bron: Coquinaria.nl)

Wat een monnikenwerk!
Heb je wel eens geteld hoeveel papier je op een dag tegenkomt? Stel je voor dat je in de vroege middeleeuwen even wat op wilde schrijven. Toen was er geen papier! In Egypte hadden ze wel papyrus uitgevonden. Dat is papier gemaakt van planten. Dat was in ons vochtige land alleen niet handig, want het rotte.

Gelukkig was er ook nog perkament. Dat is een papierachtig materiaal gemaakt van dierenhuid. Je kon het velletje van schapen, koeien, geiten, ezels of zelfs konijnen nemen, maar het mooiste perkament kreeg je van de huid van een kalf. Perkament was duur, maar de meeste mensen konden toch niet lezen of schrijven. Monniken wel. Daarom maakten zij vaak de boeken.

Alleen belangrijke boeken zoals de Bijbel werden toen gemaakt en overgeschreven. En die werden dan prachtig versierd met allerlei kleuren en goud! Het maken van zo'n boek was enorm veel werk. Als je aan iets begint wat veel geduld en tijd kost, dan noemen we dat nog steeds een monnikenwerk. Bekijk het onderstaande filmpje van Barbara Mulderink, Maurice van der Bij en Camiel Schouwenaar maar eens!

Een boek als kunstwerk
De mooie versieringen in de oude boeken van perkament waren er eerst vooral om de tekst te verduidelijken, net zoals een stripverhaal. Boekverluchting heette dat. Maar later kwamen er steeds meer rijke mensen die gewoon een heel mooi boek wilden hebben om mee te pronken. Toen werden de versieringen steeds belangrijker.

Zelf proberen? Maak maar eens een schilderijtje van de eerste letter van je naam! Hieronder zie je voorbeelden uit twee middeleeuwse boeken met gebeden die in het Limburgs Museum te vinden zijn.

Zelf papier maken
Papier maken waar je op kunt tekenen, is niet zo moeilijk:

1. Verzamel oud papier zonder plastic, glimlaagjes en kleuren.
2. Scheur het in kleine stukjes en laat het weken in warm water.
3. Stamp en roer het tot een papje. Als het mag, gebruik je de keukenmachine.
4. Leg een theedoek over een grote bak en maak het vast met een elastiek of touwtje.
5. Strijk het papje van papier in een laagje over de theedoek.
6. Laat het papier drogen en trek het voorzichtig los van de theedoek.

Tada, je tekenpapier is klaar! Maak er iets moois van!