Boeren

Meer leren en ontdekken over de boeren uit de prehistorie? Op deze pagina verzamelen we allerlei doe- en denkactiviteiten over dit thema.

In het vorige thema Jagers heb je kunnen ontdekken hoe jagers/verzamelaars in de prehistorie leefden. Deze jagers en verzamelaars woonden niet op vaste plekken, maar trokken rond op zoek naar prooidieren en eetbare planten. Wanneer het eten ergens op was, verplaatsten ze hun kampen naar een volgende plek.

7000 jaar geleden ontstond er een nieuwe manier van leven, toen een nieuwe groep mensen Zuid-Limburg binnentrok. Deze mensen gingen op één plek wonen en bouwden daar een boerderij. Ze verbouwden er graan en hielden geiten en runderen. Omdat ze hun eigen eten verbouwden, was het niet meer nodig om rond te trekken. Het waren de eerste boeren!

Bandkeramiek
De boeren in de prehistorie waren de eerste mensen die aardewerk potten gingen gebruiken om dingen in te bewaren. Die potten werden gemaakt van klei en ze werden mooi versierd. De versieringen hadden de vorm van een band. Daarom werden ze de bandkeramiekers genoemd. Omdat elke groep boeren hun eigen vorm aardewerk had, kunnen archeologen aan de scherven die ze in de grond vinden nog zien welke boeren daar geleefd hebben. Superhandig! Ben je benieuwd hoe je zo'n pot van klei kunt maken? Bekijk dan dit filmpje: 

Kies jouw bandversiering!
Op deze kleurplaat zie je een lege pot met een aantal voorbeelden van bandversiering. Je kunt er daar een van uitkiezen om op de pot te tekenen en in te kleuren. Je mag natuurlijk ook een eigen band verzinnen. Vaak had elke familie een eigen vorm band. Verzin jij er een voor jouw familie?

Bronsgieten
De prehistorie was een hele lange tijd. De mensen maakten hun werktuigen vooral van steen en vuursteen, maar in de tijd dat mensen boer werden in plaats van jager is ook het brons ontdekt. Met die ontdekking begon de bronstijd 2000 jaar v. Chr. Brons is een mix van koper met een beetje tin om het heel hard te maken.

Koper is heel makkelijk te buigen en in vorm te slaan. Dat is voor het maken van sterke werktuigen en gereedschappen natuurlijk niet zo handig. Door koper te smelten en er gesmolten tin aan toe te voegen, wordt het veel sterker! Kun jij de stappen in de juiste volgorde zetten en beschrijven hoe een bronzen bijl gemaakt wordt?

Geluk?
Nicola, museumdocent van het museum, vertelt je in onderstaande video dat mensen in de bronstijd geloofden in verschillende natuurgoden. Ze geloofden ook in het hiernamaals, dat is een leven na de dood. Om de goden te vriend te houden, hadden ze allerlei rituelen waarbij ze kostbare voorwerpen als offer gaven. Als mensen dood gingen, werden ze gecremeerd en werd de urn (pot) met de as begraven in een grafheuvel. Ze geloofden dat het geluk bracht in het hiernamaals als ze grafgiften mee gaven. Archeologen hebben naast de urnen dan ook waardevolle bronzen sieraden en wapens teruggevonden.

Bronstijd wordt ijzertijd
De boeren wisten al lang dat er ijzer bestond, maar er was maar weinig puur ijzer. Het was dan ook een grote ontdekking toen de mensen 800 jaar v. Chr ontdekten dat je ijzer uit ijzererts kon halen! Als je het maar heet genoeg maakte in een oven met houtskool en er lucht aan toevoegde. Daarna begon het echte harde werk, want dit ijzer moest nog gesmeden worden. Dat gebeurde door er, wanneer het ijzer heel heet was, hard op te slaan om er zo een andere vorm aan te geven. Wil je weten hoe dit proces verliep? Bekijk dan onderstaande video. Uiteindelijk konden de boeren van dit ijzer hele sterke gereedschappen maken, zoals een bijl.

Woordjes gezocht!
Kun jij in deze woordzoeker alle 23 woordjes vinden die te maken hebben met het thema Boeren? Succes!

Hé, bakker!
Voor een lekker brood gaan we tegenwoordig naar de bakker. Maar de boeren in de prehistorie bakten hun eigen brood. Wil jij ook eens een poging doen? Volg dan dit stappenplan. Je gaat niet in de keuken aan de slag met een broodbakmachine, maar met een vuurtje in de buitenlucht! Is het gelukt? We zijn benieuwd of je brood lekker was.

Het leven van een boer in de prehistorie
Je hebt vast wel een beeld van hoe de moderne boer in Nederland leeft. Maar heb je ook een idee van hoe het leven van de boer er in de prehistorie uitzag? In deze video van SchoolTV zie je hoe hun boerderijen eruit zagen, hoe ze zelf voedsel verbouwden en hoe potten werden gebakken.

Een verhaaltje van Jacques Vriens
In het Savelsbos bij Rijckholt ligt een prehistorische vuursteenmijn waar de boeren aan het einde van de steentijd tot wel 12 meter diep vuursteen uithakten. Deze vuursteen was van goede kwaliteit en werd gebruikt om mee te handelen. Honderden kilometers verder kwam het terecht bij mensen die het gebruikten voor werktuigen. Tja, dan kan het gebeuren dat mensen ruzie krijgen om het gebruik van die mijn... Dat is dan ook precies wat er gebeurt in het kinderboek Ruzie om de vuursteenmijn van Jacques Vriens. Hij leest er zelf uit voor! Luister maar.

Lekker kleuren
Geef jij deze boerderij een mooi kleurtje? Wij zijn heel benieuwd naar het resultaat! Bron: Archeoloogindeklas.