Kunstverzamelaars over Evert Thielen: deel 3

23 mei 2019

Het werk van kunstenaar Evert Thielen is door verkoop verstrooid geraakt over Nederland en is voor onze overzichtstentoonstelling ’50 Jaar Thielen – De ogen van de meester’ voor het eerst op deze schaal weer samengebracht in Venlo. Maar wat drijft een verzamelaar tot het kopen van een werk van Thielen? In dit artikel licht Peter de Boer toe wat het schilderij ‘Rugnaakt met rode stoel’ voor hem betekent.

Evert Thielen werd geboren in Venlo, maar groeide op in Den Haag. Voor zijn jubileum keert hij terug naar zijn geboortegrond, waar zijn complete oeuvre aan veelluiken – zes indrukwekkende giganten – en nog eens 114 kleinere werken te zien zijn. Een van de schilderijen is in het bezit van Peter de Boer uit Leiden, die met Evert opgroeide.

Hij vertelt wat het werk Rugnaakt met rode stoel voor hem betekent: 'Ik vind het een prachtig voorbeeld van Everts streven naar perfectie. De huid van de vrouw, het staal van de stoel, de tegels – het is allemaal zeer realistisch. Door de klassieke pose en de haast klinische omgeving, ontstaat een aangename spanning. Ik vind het een fascinerend beeld, ook omdat het refereert aan de vergankelijkheid van schoonheid. De vrouw op het schilderij blijft jong, terwijl mijn spiegelbeeld door de jaren heen best een beetje is veranderd. De eerste keer dat ik het schilderij zag, was het nog niet af. Ik was student en kwam veel op het atelier van Evert, die ik van de middelbare school kende. Werk kocht ik op afbetaling, zo ook dit stuk, ik denk nu ongeveer 35 jaar geleden. Toen Evert in 1999 naar Brugge verhuisde, is het contact verwaterd, dus hij heeft dit schilderij, waar ik bijna elke dag wel een keer naar kijk, al heel lang niet meer gezien.'

De ogen van de meester
Het werk van Evert Thielen werd door verkoop verstrooid over Nederland en komt weer samen in Venlo. Een mooi moment, ook voor de kunstenaar zelf: 'Mijn werken zijn als een deel van mezelf, ze vertegenwoordigen verschillende fasen van mijn leven. Met mijn veelluiken, zoals De Schepping en Het Verlangen, ben ik jaren bezig geweest en ze betekenen veel voor me. Na verkoop zie ik het meeste van mijn werk niet meer, dus deze tentoonstelling wordt voor mij een prachtig weerzien. Het is goed dat de verschillende stukken met elkaar geconfronteerd worden. Dat alle zes mijn veelluiken er zijn, is uniek, ook voor mij. Alsof ik door de afgelopen vijftig jaar van mijn leven loop, zo stel ik het me voor.'

Thielens kunst is herkenbaar, realistisch en levensecht. Wie blijft kijken, ziet meer. Achter de eerste indruk gaan diepere lagen schuil die het verhaal complexer maken. Je krijgt een kijkje door de ogen van de meester, maar ook inzicht in zijn verbeelding en fantasie.

Peter de Boer herinnert zich hoe zijn werk in de late jaren 70 werd ontvangen: 'Dat was met de nodige scepsis. Te realistisch. Het was de tijd van de abstracte kunst. Door het haast fotografische karakter zie je de dingen zoals hij ze zag. Persoonlijk heb ik zijn werk altijd bijzonder gevonden, het gaat een dialoog aan en daardoor niet vervelen. Je ontdekt nieuwe dingen, maar maakt ook nieuwe associaties. Dat blijft intrigeren.'

Gevoel van vervreemding
Door zijn traditionele werkwijze en het gebruik van meerdere lagen olieverf en tempera doen zijn stukken denken aan werken van de oude meesters. Die klassieke uitstraling zorgt in combinatie met de moderne beelden voor een gevoel van vervreemding. Het is een bijzonder effect, dat pas echt indruk maakt als je voor een stuk staat, het licht met de kleuren speelt en het schilderij tot leven lijkt te komen.

Thielen: 'Hoe meer musea ik bezocht, hoe meer ik gefascineerd raakte door het kleurgebruik en het effect daarvan. Ik verdiepte me in de verf van toen en de volgorde van het aanbrengen. Ik begon zelf verf te maken, tempera, met ei en kleuren uit de natuur. Dat zijn piepkleine kristallen die de verf transparant maken, waardoor het licht er doorheen filtert. Moderne pigmenten zijn harder, het licht valt erop in plaats van erdoor. Dat is een heel ander effect. Door laag op laag transparante tempera te gebruiken, krijgen mijn werken een haast emaillen oppervlak, net zoals de historische werken waar ik zo van hou. Een warmte, een bourgondische kleurstelling, die in combinatie met onderwerpen van nu zorgt voor een intense spanning. Iets dat moeilijk in woorden te vatten is.'

Dat is precies wat Peter de Boer zo intrigerend vindt. Wat gaat hij eigenlijk doen met de lege plek in zijn huis? 'We vullen het tijdelijk met een ander werk, kunnen we daarna weer met een frisse blik van onze Evert Thielen genieten. Wie weet wat we er dan allemaal nog in ontdekken!'

Evert Thielen, Rugnaakt met rode stoel. 1987. Tempera op paneel. 57 x 69 cm.